Een burn-out, het is haast gewoon geworden. Maar er is niets gewoons aan het meemaken ervan. Of je het nou overspannen noemt, burn-out of overwerkt, je gaat door verschillende fasen voordat je bij het herstel komt. Bij al mijn klanten met burn-out verschijnselen zie ik hetzelfde patroon: van weerstand, tot overgave, tot herstel. En weet ik inmiddels dat het bewust kunnen doorvoelen van deze fasen nodig is om het laagje burn-out van je af te schudden en herboren verder te gaan.
Achteraf weet je dat wel. Nu, kan het echter voelen alsof je op een eenzaam eiland zit. Iedereen gaat door, jij staat stil. Hoe leg je uit wat je ervaart? Dat elke dag een complete verrassing kan zijn? Ik heb deze eenzaamheid ook ervaren in mijn eigen overspannenheid, en daarom deel ik mijn verhaal met je. Voor wat herkenning, een stukje overgave en tips in herstel.
Fase 1 van een burn-out: Weerstand
Daar zit je dan, thuis op de bank. Voor je uit te staren. Al overprikkeld als je naar je telefoon kijkt. Overspannen, zo lijkt het. Je wereld staat ineens op z’n kop, wat moet je nou gaan doen?
Toen ik 30 jaar was, raakte ik overspannen. Van de een op de andere dag. Ik werkte op dat moment fulltime in een heerlijke functie, had veel verantwoordelijkheid en mijn werk, dat was mijn passie. Ik was veel op pad, had een auto van de zaak. Een goed salaris en een koophuis. Op maandag liep ik nog fluitend rond op mijn werk. Op dinsdag zat ik ineens huilend thuis. Wat was er aan de hand?
Ik zag het totaal niet aankomen, waardoor thuis zitten zowel voor mij als voor mijn omgeving een shock was. Mijn ouders, vrienden en baas waren even verrast als ik dat was. En toch, terugkijkend, was het eigenlijk geen verrassing. Misschien gaat dat bij jou wel anders.
Je voelt signalen van vermoeidheid eigenlijk al een tijdje, maar je negeert ze.
Je voelt druk, maar je houdt het nog wel even vol. Je hebt steeds minder energie om naast je werk nog andere dingen te doen. En verschuift daarmee steeds meer van headspace naar je werk, de rest ‘komt wel weer’ als het rustiger wordt.
Misschien lig je ’s nachts wakker van problemen op het werk, of gewoon van een onrustig gevoel.
En na een tijdje, dan is het emmertje vol…
Of het je nou overkomt of dat je het eigenlijk wel voelde aankomen, een burn-out of een overspannen periode is heftig. En gaat bij iedereen wel gepaard met een berg emoties, vermoeidheid, pieken en dalen. Je gaat eigenlijk gewoon de verschillende stadia van rouw door, en springt soms van de een naar de ander en weer terug. Van ontkennen, tot boosheid, tot acceptatie. Maar vaak begint het bij fase 1: weerstand.
Op die bewuste dinsdag had ik een presentatie op het werk over de toekomstmogelijkheden binnen het bedrijf. Ik had hier heel veel zin in, want ik wist wel welk pad ik wilde bewandelen. Nog een functie in het buitenland! En ik wilde zeker tot mijn pensioen bij dit bedrijf werken.
Tijdens de presentatie zat ik naast mijn collega’s te luisteren. Maar ik kon mijn gedachte er niet bij houden. Ik keek om me heen en voelde me ineens een vreemde. Wat deed ik daar? Waarom was ik eigenlijk aan het werk? Wie zijn al die mensen?
“Ik wandelde als een zombie door de gangen..”
Ik kan het gevoel nog goed reproduceren en ik weet nog heel goed dat ik weg liep bij die presentatie en als een zombie door de gangen wandelde. Als ik mijn baas tegen was gekomen, dan had ik ontslag genomen. Ik belde mijn toenmalige vriend en hij sommeerde mij gelukkig om in plaats daarvan maar naar huis te gaan.
En toen zat ik ineens thuis op de bank.
Geen idee wat me overkwam. Nog geen idee wat er aan de hand was, klapte ik mijn laptop nog maar even open om wat mails weg te werken, maar het lukte me niet. Het was een grote waas en ik kon letterlijk niet meer mailen. Ik voelde een enorme gejaagdheid bij het openen van die overvolle mailbox en raakte in paniek. Was ik dan ziek? De rest van de dag heb ik besteed aan analyseren hoe ik me voelde. Inclusief veranderplannen maken op post-its 😉
Overigens wist ik zeker dat ik na een paar dagen wel weer zou gaan werken. Even wat uitrusten, noemde ik het zelf. Lekker slapen, beetje lezen, lummelen en dan maandag weer aan de slag. Dus toen ik me woensdag ziek meldde vertelde ik mijn manager dat ook: “Ik ben er maandag weer hoor!” Oh, was I wrong..
Misschien heb je ooit in dezelfde situatie gezeten, of heb je het bij iemand in je naaste omgeving gezien. Die ontkenning, die is sterk. Je hebt totaal niet door wat er eigenlijk aan de hand is, en dat je echt een beetje uitgeput bent. Niet gek ook, want je lichaam regelt de boel nog even voor je op adrenaline en cortisol, zoals het de afgelopen maanden, of misschien wel jaren, ook heeft gedaan.
Je stresshormonen regelen de boel, tot ze niet meer kunnen
Deze stresshormonen, adrenaline en cortisol, zorgen ervoor dat we door kunnen gaan, ook als het eigenlijk niet meer kan. Superhandig, op momenten dat we bijvoorbeeld vluchten voor een tijger. Adrenaline geeft je dan een stoot energie om te kunnen vluchten en cortisol zorgt ervoor dat je op de been blijft. Maar het is wat minder handig als deze vlucht maanden duurt.. Bij alle stressvolle situaties op het werk, en daarbuiten, gebeurt namelijk precies hetzelfde.
Stress = adrenaline en cortisol. En dat kunnen we lang volhouden, maar op een gegeven moment is het op. Je hormonen raken uitgeput. Vaak kan je brein daar nog niet helemaal aan toegeven dus voelt het heel tegennatuurlijk om ineens los te laten. Niet heel gek, want van complete stress naar complete overgave is eigenlijk heel gevaarlijk.
Wat als die tijger toch ineens voor de deur staat?
Het is dus oke dat je nog niet helemaal kunt voelen wat je nodig hebt en hoe het met je gaat. Sterker nog, het is heel erg normaal. Geef jezelf de tijd. Laat die weerstand er zijn, en zak stap voor stap steeds een klein beetje meer in de ontspanning.
Zonder weerstand geen overgave.
(Ik heb deze blog opgedeeld in drie delen, met een bewuste reden. Als je je herkent in dit verhaal, dan weet ik zeker dat je nu ook wel moe bent. Dat lezen veel energie kost. Dus hup, tijd voor een dutje op de bank en straks deel 2)
