Koffie bevat 0 calorieën. Niks, noppes. Behalve wanneer je er suiker in doet natuurlijk, of wanneer je een cappuccino uit de automaat haalt. Een cappuccino is gemiddeld dan weer zo’n 70 calorieën. Net zoveel als een kleine appel dus. Drink je koffie dus zwart, en maak cappuccino niet de standaard. Want, eerlijk is eerlijk, je calorieën eet je toch veel liever dan dat je ze drinkt?

Koffie past voedingswaarde-technisch dus heel goed in een bewust voedingspatroon. Het is echter nog heel veel meer dan alleen het tot je nemen van vocht. Welke effecten heeft koffie nog meer op je gezondheid?

Koffie is misschien wel het meest onderzochte voedingsmiddel van de wereld. Er is veel onderzoek gedaan naar het effect op prestaties, slaap, hersenen en bijvoorbeeld zwangerschap. Dit komt door het hoofdbestanddeel van koffie, cafeïne. Cafeïne heeft een licht stimulerend effect op het centraal zenuwstelsel. Onderzoek laat zien dat cafeïne, afhankelijk van de dosis, prestaties kan verbeteren en dan met name de alertheid, aandacht en concentratie. Daarnaast heeft cafeïne een prestatiebevorderend effect en verbetert het vermogen om te werken of bewegen. Dit komt waarschijnlijk door een verhoogde adrenaline productie en een verhoogde bloedstroom naar de spieren en het hart.

Cafeïne heeft dus een positief effect op alertheid, sportprestaties en concentratie. Dit komt omdat je bloedvaten verwijden en je adrenaline verhoogd wordt. Cafeïne zorgt hiermee voor een verhoging van het hormoon cortisol, het stresshormoon.

Ideaal om met een kopje koffie wakker te worden toch? Of niet?

Cortisol is verantwoordelijk voor onze fight or flight response, indien nodig, zorgt voor alertheid gedurende de dag maar belangrijker nog, het zorgt ervoor dat je uit jezelf wakker wordt in de ochtend. Dit zorgt voor onze biologische klok. Deze klok bepaald hoe wakker / slaperig we ons voelen gedurende de dag door pieken en dalen in je cortisol gehalte, en dus ook hoe laat we zonder wekker wakker zouden worden. Voor de meesten is dit ergens tussen 8.00 en 9.00. De reden is omdat je cortisol op dat moment piekt.

Koffie geeft ook een piek in je cortisol, en wanneer je tijdens een natuurlijke piek ook nog koffie drinkt, verstoor je het natuurlijke proces. Helemaal niet zo handig dus, om ‘s ochtends vroeg al koffie te drinken. Want in plaats van het cortisol te versterken zal je minder baat hebben bij de cafeine en op den duur resistenter raken.

Je hebt een cortisolpiek tussen 8.00-9.00 in de ochtend, tussen 12.00-13.00 in de middag en rond 17.30-18.30. Het is dus slimmer om je koffie niet rondom deze tijdstippen te drinken, om het effect van cortisol te blijven behouden en niet juist nog meer koffie nodig te hebben om wakker en scherp te blijven. Je lichaam heeft uitstekende manieren bedacht om dit ook zonder koffie te kunnen!

Zijn deze tijden voor iedereen hetzelfde?

Je biologische klok is afgestemd op daglicht, het is dus niet per se zo dat wanneer je heel vroeg of heel laat op staan, je cortisol pieken verschuiven. Wel is het zo dat je na het wakker worden al een lichte piek in gaat, je lichaam wilt ten slotte wakker worden. En hoe meer je dat ritme verstoord, hoe minder goed je wakker zal kunnen worden.

Maak dus optimaal gebruik van je cortisolpiek! Laat je lichaam in de ochtend z’n werk doen, en neem je eerste kop koffie minimaal 1 tot 1,5 uur na het wakker worden.

De kans is groot dat je momenteel het gevoel hebt koffie nodig te hebben om wakker te worden. Dit komt omdat je langdurig cafeïne tot je hebt genomen in de periode van een cortisolpiek. En dat vind je lichaam wel makkelijk, dus je cortisolpiek wordt zwakker. Gevolg: meer cafeïne nodig! Geen cafeïne in de ochtend kan voor veel mensen echt tot ontwenningsverschijnselen leiden, zoals hoofdpijn en trillerigheid. Wil je hier graag vanaf? Een paar dagen doorzetten en de koffie even laten staan zorgt er al voor dat je cortisol meer in balans komt. En dan kan je best een kop koffie drinken op een dag, idealiter rond de klok van 10.00 en misschien in de middag, rond 16.00. Zo kan je het beste gebruik maken van de cafeïne in je koffie, bijvoorbeeld als pre-workout drankje. En natuurlijk omdat het gewoon lekker is 😉